اندازه گيري قطر يا طول

جسمي را که منظور تعيين طول با قطر خارجي آن است در بين شاخک‌هاي ثابت و متحرک بزرگ قرار مي‌دهند بطوري که هر دو شاخک با بدنه جسم تماس داشته باشند سپس به کمک ورنيه و خط کش اندازه طول يا قطر گلوله را تعيين مي‌کنند. درجات را از روي خط کش (عددي که صفر ورنيه در مقابل آن قرار دارد و يا از آن گذشته است) و کسر درجات را از روي ورنيه مي‌خوانند براي کسر درجات از درجات ورنيه را پيدا مي‌کنند که درست در برابر يکي از درجات خط کش قرار گرفته است.

اندازه گيري قطر داخلي

براي اندازه گيري قطر داخلي مثلا قطر يک لوله دو شاخک بالايي را در داخل لوله فرو مي‌برند و ورنيه را براي خط کش آنقدر جابجا مي‌کنند تا دو شاخک با جدار داخلي لوله تماس پيدا کنند. کوليس تا حدي در داخل لوله مي‌چرخانند تا دو شاخک بر قطر لوله منطبق گردد. در اين حالت قطر داخلي را با روش قبلي از روي خط کش و ورنيه مي‌خوانند.

کوليس 1/0

درتقسيم بندي ورنيه به اين شکل است که 9 ميليمتر از تقسيمات خط کش را به ده قسمت مساوي روي ورنيه تقسيم بندي کرده است. در نتيجه فاصله هر يک از تقسيمات ورنيه، 9/0 ميليمتر مي شود و اختلافات اندازه اولين تقسيم ورنيه با خط کش 1/0 ميليمتر مي شود.
در برخي از کوليس هاي 1/0 براي اينکه خواندن آنها راحتتر باشد، بدين صورت عمل مي کند که 19 قسمت از تقسيمات خط کش را به ده قسمت مساوي روي ورنيه تقسيم بندي مي کنند در اين حالت فاصله هر دو خط، خط کش با يک خط ورنيه 1/0 ميليمتر اختلاف پيدا مي کنند.  

کوليس 05/0

تقسيم بندي ورنيه بدين شکل است که 10 ميلمتر از تقسيمات خط کش به 20 قسمت مساوي روي، ورنيه تقسيم بندي مي شود، در نتيجه فاصله هر يک از تقسيمات ورينه 95/0 ميليمتر ميشود و اختلاف اندازه اولين خط، خط کش با اولين خط ورنيه مي شود 05/0 ميليمتر که به آن کوليس 05/0 مي گويند.
حال براي اينکه خواندن اين کوليس راحتتر باشد، 39 قسمت از تقسيمات خط کش را به 20 قسمت مساوي روي ورنيه تقسيم بندي مي کنند، در نتيجه باز هم فاصله هر دو تقسيم از تقسيم خط کش با يک تقسيم ورنيه، اختلافشان برابر 05/0 ميليمتر مي شود.  

کوليس 02/0

تقسيم بندي ورنيه بدين شکل است که هر 49 قسمت از تقسيمات خط کش به 50 قسمت مساوي روي ورنيه تقسيم بندي شده است. در نتيجه فاصله هر يک از تقسيمات روي ورنيه مي شود 98/0 ميليمتر و اختلااف اندازه اولين خط ورنيه با اولين خط، خط کش مي شود 02/0 ميليمتر که به آن کوليس 02/0 مي گويند.